’Duurzaam telen is duur’

Voor henzelf, maar ook zeker voor de wereld om hen heen, hebben René Willemsen en Sietske Weijs van potplantenkwekerij Willemsen Weijs in Gendt duurzaamheid hoog in het vaandel. Al ruim 15 jaar zijn ze bezig met weerbaar telen en blijven ermee experimenteren. Op energiegebied ­maken ze als solitair bedrijf de stap naar gasloos telen. Goedkoop is het allemaal niet, vinden ze.

Elke ondernemer staat voor uitdagingen. Die zijn voor solitaire bedrijven niet veel anders dan voor bedrijven in glastuinbouwgebieden, meent René Willemsen. Zoals meegaan in de energietransitie.

Smart Skid

Warmtenetwerken en aardwarmte, de meest voor de hand liggende opties om van het gas af te komen, zijn vaak geen optie voor een solitair bedrijf stelt mede-eigenaar Sietske Weijs. Andere opties die zijn overwogen, zijn voor het 1 ha grote glastuinbouwbedrijf niet rendabel te rekenen.

Totdat ze tijdens HortiContact 2024 stuitten op de Smart Skid van Sprinkler Energy. Hiermee is hun kas efficiënter, duurzamer en goedkoper te verwarmen.

September operationeel

Dit energiebedrijf waardeert onder meer via een water- en luchtwarmtepomp de energie uit de watervoorraad van het gietwaterbassin op naar hoogwaardige warmte van 50°C. Dit water wordt opgeslagen in een watersilo van 150 kuub en via een warmtewisselaar aangesloten op het bestaande leidingensysteem van het bedrijf. De waterwarmtepomp bevindt zich in een zeecontainer opgesteld buiten de kas met daarnaast de watersilo. De luchtwarmtepomp is opgesteld in de schuur naast de bestaande verwarmingsketel.

Die silo was overigens minder noodzakelijk geweest als Willemsen Weijs van voldoende elektri­citeitsafname verzekerd was. Een warmtebuffer is echter sowieso prettig, omdat tegen gunstigere energietarieven is te bufferen als er geen warmtevraag is. En warmte­pieken zijn efficiënter op te vangen zonder een energiesysteem met een groter vermogen.
De laatste hand wordt gelegd aan het isoleren van de buizen van het nieuwe stukje leidingwerk. Begin september, als de energievraag van Willemsen Weijs weer gaat toenemen, is het potplantenbedrijf in staat deze vraag fossielvrij in te vullen met de Smart Skid. Van de oude verwarmingsketel wordt niet geheel afscheid genomen. Die blijft dienen als back-up.

Vitaliseren gietwater

Willemsen en Weijs telen geen alledaagse gewassen: Kalanchoë thyrsiflora (flapjacks), Pachypodium lameri (pinpalmen) en Calceolaria ­(pantoffelplanten). Sommige plantensoorten hebben van nature een zwak wortelstelsel. Dit zorgde aanvankelijk voor een vrij hoog percentage (5%) uitval. Om dit een halt toe te roepen, ­adviseerde een specialist in plantweerbaarheid ruim 15 jaar geleden om het gietwater te vitaliseren.

Eenmaal door de vitaliser wordt het gietwater energierijker, beter van kwaliteit en krijgt meer levenskracht. Dat allemaal omdat de molecuulstructuur van het water verandert doordat het water door een kleine opening wordt geperst. Al binnen enkele maanden werd het wortelgestel sterker en nam het uitvalpercentage zichtbaar af.

Koploper weerbaar telen

Met dit resultaat is tot op de dag van vandaag de toon gezet naar weerbaarder telen in samenspraak met diverse adviseurs. Aan het gietwater worden humine- en fulvinezuren toegevoegd, waardoor het weerstandsmechanisme van de plant wordt gestimuleerd en de mineralenopname wordt bevorderd. Ook nu weer met het gewenste resultaat: minder gevoelig voor ziekten en plagen en verdere verbetering van het wortelgestel.
Compostthee bleek ook een schot in de roos. De bacteriën in de thee worden geactiveerd door een zak compostthee enkele dagen in een bak met warm water te leggen en daar zuurstof aan toe te voegen. De bacteriemix toegevoegd aan het gietwater helpt bij fors onderdrukken van schimmels.

Missers en golfbeweging

„Niet alle experimenten slagen en de verbeteringen vertonen vaak een golfbeweging met twee stappen vooruit gevolgd door weer één terug. Dat krijg je bij experimenteren”, schetst Willemsen. Zo leidt toevoeging van compost aan het substraatmengsel niet tot een meer weerbare plant in de gewassen die Willemsen Weijs teelt. Dus hun potgrondmengsel blijft ­vooralsnog voor 50% uit turf bestaan.
De recentste stap naar een weerbaarder gewas is de toevoeging van biostimulanten zowel aan het substraat als aan het gietwater met de bedoeling de inzet van chemische middelen nog verder terug te dringen. Ze doen de proef met collega-telers om van elkaar te leren. Voor uitspraken erover is het nog te vroeg.

Niet doorsnee solitair bedrijf

De toekomst van veel solitaire bedrijven hangt af van de mogelijkheden om uit te breiden en door nicheproducten te telen. Dat speelt bij Willemsen Weijs niet. Het feit dat ze bijzondere plantensoorten kweken, staat los van het feit dat ze solitair gelegen liggen. Evenals dat elke fase van de opkweek, van zaaien tot oogsten, zelf wordt gedaan. „Sortiment en teelthandelingen doen we al jaren op dezelfde wijze, omdat ze bij ons passen”, meldt Willemsen. „En groter groeien is nooit onze ambitie geweest”, vult Weijs aan.

Wens van maatschappij

Weerbaar, fossielvrij telen doen Willemsen en Weijs uit overtuiging; voor henzelf, maar ook vanwege de in hun ogen terechte wens vanuit de maatschappij. „Laatst zei iemand tegen me dat in het woord duurzaam het woord duur zit. Daar zit natuurlijk een kern van waarheid in”, besluit Willemsen.

Neef en nicht

Het runnen van een glastuinbouwbedrijf door een neef en nicht is niet uniek, maar wel zeldzaam. Het bevalt Willemsen en Weijs na ruim 30 jaar nog uitstekend.