Borgstellingsregeling verlengd en versimpeld

De Borgstelling MKB-landbouwkredieten (BL) wordt verlengd met vijf jaar, maar zonder extra modules. BL-plus voor duurzame investeringen vervalt dus, waar vooral glastuinbouwbedrijven gebruik van maakten. Verder wordt de ’concurrentie’ groter doordat ook de visserij en aquacultuur een beroep op de garantieregeling mogen gaan doen.

De doeltreffendheid van de Borgstelling MKB-landbouwkredieten (BL) nam af tussen 2017 en 2024, blijkt uit een evaluatie van adviesbureau Ecorys en Wageningen Economic Research. Ook in de glastuinbouw; een relatief ’grootgebruiker’ van de regeling. Tussen 2017 en 2023 deden 57 snijbloementelers een beroep op de BL. In die periode daalde de belangstelling gestaag van veertien geïnteresseerden in 2017 naar vier in 2023. Onder potplantentelers is het beeld stabieler met twee tot zeven aanvragen per jaar.

Het aantal borgstellingen is de laatste jaren weliswaar afgenomen, reageert landbouwminister Femke Wiersma, maar het is volgens haar het enige instrument dat in de kern financieel gezonde ondernemingen ondersteunt bij het verkrijgen van krediet als de reden voor de afwijzing is dat er onvoldoende zekerheden in het bedrijf zijn. En daarom geen reden om af te schaffen. „Na inzet van andere financiële overheidsinstrumenten is de BL daarmee het ’sluitstuk’ om een financiering rond te krijgen. Borgstelling is complementair aan andere overheidsinstrumenten.”

Geen modules meer

Het advies uit de evaluatie om de modules te schrappen, neemt Wiersma over. Van modules, onder meer specifiek voor duurzame investeringen (BL-plus) wordt weinig gebruik wordt gemaakt. „Mede daardoor leiden de specifieke modules tot een minder doelmatige uitvoering. Verder is het inmiddels algemeen gebruik dat banken bij alle nieuwe investeringsprojecten in de land- en tuinbouw duurzaamheid als doel of randvoorwaarde meenemen.”

Vandaar dat voor alle investeringen het plafond op €2,5 miljoen wordt gezet. In de huidige regeling bestaat voor een reguliere investering een plafond van €1,2 miljoen. Voor duurzame investeringen is dat €2,5 miljoen.

Nog rol van betekenis

Kritiekpunt in de evaluatie was dat een plafond van €1,2 miljoen voor niet duurzame investeringen geen rol meer spelen in de meeste financieringen in de glastuinbouw. Daar lijkt nu deels gehoor aan gegeven zijn door de verhoging van het plafond bij reguliere investeringen.

Door schaalvergroting is inderdaad een grotere kapitaalbehoefte ontstaan bij glastuinbouwbedrijven, onderschrijft Arne Bac, sectormanager tuinbouw Rabobank. Dit is volgens hem echter één van de trends, maar niet het volledige plaatje. „In de afgelopen jaren is het inkomen in de kapitaalintensieve land- en tuinbouwsectoren fors gestegen. Hierdoor zijn ook relatief meer eigen middelen beschikbaar voor financiering van investeringen.”

Geen samenvoeging met BKMB

De BL voor land- en tuinbouwsectoren wordt verbreed met visserij en aquacultuur. Het advies de BL nog breder te trekken en samen te voegen met de borgstellingsregeling voor mkb-bedrijven (BKMB) legt het landbouwministerie naast zich neer. Op een kleine toevoeging na.

Indien de ontwikkeling van de bedrijven in de agrarische sector, visserij en aquacultuur en de financiering daartoe aanleiding zouden geven, kan besloten worden om het garantie-instrumentarium van Economische Zaken, de BKMB, voor borgstellingen van meer dan €2,5 miljoen ook beschikbaar te stellen voor de agrarische sector, visserij en aquacultuur.

BL beweegt zich als een golf

Bac is blij met continuering van de BL, ook al deden glassiertelers er de afgelopen jaren minder een beroep op. „Gebruik van de BL is vaak een golfbeweging. Bij een neerwaartse inkomenstrend zal er weer meer gebruik van worden gemaakt.”

Verhoging van het plafond naar €2,5 miljoen voor alle investeringen vindt de sectormanager een goede stap in de richting. Als hij het voor het zeggen had, zou hij nog hogere budgetplafonds hebben doorgevoerd om diverse redenen. Het sluit beter aan op de verwachte hogere gemiddelde investeringsbedragen, waarmee de regeling ook aantrekkelijk wordt voor de grotere, vaak duurzamere bedrijven. Marktfalen door duurzaamheid is dan beter te compenseren; investeringen in duurzaamheid ­leiden doorgaans tot een hogere kostprijs, waarvoor de markt niet of onvoldoende betaalt.

Nieuwe evaluatie in 2028

De huidige BL loopt tot 31 december 2025 en wordt voor vijf jaar verlengd tot 31 december 2030. Hieraan voorafgaand zal in 2028 weer een evaluatie plaatsvinden, zodat in 2029 besluitvorming over het voortzetten van de BL kan plaatsvinden.